Tuesday, September 28, 2021

በአክሱም ከተማ ስለተፈፀመው ጭፍጨፋ አምነስቲ ኢንተርናሽናል ሙሉ ሪፖርቱን ይፋ አደረገ

"የኢትዮጵያ ወታደር ኤርትራውያኑን ተዉ ሲል ምን አገባህ አንተ አህያ ሲሉት አይቻለው" የአይን ምስክር

Must Read

ሰበር ዜና – ዛሬ ረፋድ ላይ አዲግራት ከተማ በትግራይ ሰራዊት እጅ ወድቃለች

ባለፉት አራት ቀናት ዘመቻ አሉላ አባነጋ በሚል ፀረ ማጥቃት የጀመረው በህወሃት የሚመራው የትግራይ ሰራዊት በርካታ ከተሞችን መቆጣጠሩን ከስፍራው የደረሰን...

“የትግራይን ሕዝብ እናጠፋዋለን ሲሉ የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ቃል በቃል ነግረውኛል” የአውሮፓ ሕብረት ልዩ መልዕክተኛ

ባለፉት 6 ወራት ውስጥ ሁለት ጊዜ ወደ አዲስ አበባ ተጉዘው የነበሩት የፊንላንዱ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ፔካ ሃቪስቶ በትላንትናው እለት...

የኢትዮጵያ መንግስት ሃሰተኛ መረጃ ሲያሰራጭባቸው የነበሩ ከመቶ በላይ ገፆችን ዘግቻለው ሲል ፌስቡክ አስታወቀ

የማህበራዊ ድህረገፁ ፌስቡክ በትላንትናው እለት ባወጣው ዝርዝር ሪፖርት ከመቶ በላይ የሆኑ ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር ንክኪ ያላቸው ገፆችን እንደዘጋ አስታወቀ።...

 

ተቀማጭነቱን በለንደን ከተማ ያደረገውና በሰብአዊ መብት ጉዳዮች ላይ በመላው አለም ክትትል የሚያደርገው አምነስቲ ኢንተርናሽናል ከሰአታት በፊት ባወጣው ባለ 25 ገፅ ሪፖርት ከሕዳር 21 እስከ ሕዳር 22 ባሉት 24 ሰአታት ውስጥ ብቻ የኤርትራ ወታደሮች በአክሱም ከተማ ነዋሪ በሆኑ ንፁሃን ላይ ጭፍጨፋ ስለማካሄዳቸውና በመቶዎች የሚቆጠሩ መገደላቸውን ይፋ አድርጓል። ዝርዝር ሪፖርቱ በተጨማሪም ጭፍጨፋው ከመካሄዱ 9 ቀናት ቀደም ብሎ ሕዳር 12 ከሸረ አቅጣጫ የመጣው የኢትዮጵያና የኤርትራ መከላከያ ሃይሎች ጥምር ሃይል የአክሱም ከተማን ከሩቅ በመድፍ እንደደበደበና ሴቶችና የታዘሉ ህፃናትን ጨምሮ ከመድፍ በተተኮሱ ጥይቶች በርካታ ንፁሃን እንደተገደሉ ያሳያል።

“ሕግ ማስከበር” በሚል ዘመቻ ከ 4 ወራት በፊት የተጀመረው ዘመቻ እስካሁን የበርካቶችን ህይወት ቀጥፏል። በተለይም የተለያዩ የትግርኛ ቋንቋ የዜና አውታሮች በኤርትራና በኢትዮጵያ የመከላከያ ሰራዊት አባላት፤ እንዲሁም ከጎረቤት ክልል በመጡ የአማራ ሚልሻዎች ስለተፈፀሙ ጭፍጨፋዎች እየተዘገበ የቆየ ቢሆንም ክልሉ ሙሉ በሙሉ ማለት ይቻላል ከውጭው አለም ጋር እንዳይገናኝ ተደርጎ መቆየቱ ተፈፀሙ ስለተባሉት ጭፍጨፋዎች በቂ ማስረጃ ሳይገኝ ቆይቷል።

ሆኖም ባለፈው ጥር ደብረ አባይ በተባለች መንደር በኢትዮጵያ የመከላከያ ሰራዊት አባላት የተፈፀመ ጭፍጨፋን የሚያሳየውን ቪድዮ ጨምሮ የተለያዩ የፎቶና የቪድዮ ማስረጃዎች በግላጭ ወደ አደባባይ መውጣት የጀመሩ ሲሆን ዛሬ አምነስቲ ኢንተርናሽናል ያወጣው በአይን ምስክሮችና በሳተላይት ፎቶዎች የተደገፈ ዝርዝር ሪፖርት በአለም አቀፍ ሕግ በጦር ወንጀል ሊያስጠይቁ የሚችሉ ወንጀሎች በትግራይ እንደተፈፀሙ ያሳያል።

 

ሕዳር 19

ከሰአት በኋላ ከበስተ ምዕራብ ከሽረ ከተማ አቅጣጫ ወደ አክሱም የመጣው የኤርትራና የኢትዮጵያ መከላከያ ጥምር ሃይል ወደ ከተማዋ ከተጠጋ በኋላ መድፍ መተኮስ ጀመረ። በወቅቱ  የትግራይ ልዩ ሃይል አባላትም ሆነ የትግራይ ሚልሻ ቀደም ብሎ አክሱምን ሙሉ በሙሉ ለቆ ወጥቶ የነበረ በመሆኑ ከኤርትራና ኢትዮጵያ ጥምር ሃይል የሚተኮሰው መድፍ በንፁሃን ላይ ሲያርፍ እንደነበር አምነስቲ ያነጋገራቸው የአይን እማኞች ይናገራሉ። በተኩሱ የተደናገጡ በርካታ የአክሱም ነዋሪዎች ከተማዋን ለቀው ለመሸሽ ሲጣደፉ እንደተመለከቱና አንዳንዶችም በድልድዮችና ህንፃዎች ስር ለመደበቅ ሲሞክሩ እንደተመለከቱ የአይን እማኞች መስክረዋል። በርካታ ወጣቶች፣ አረጋውያንና አንዲት ህፃን ልጅ ያዘለች እናት ለመሸሽ ስትሮጥ ከነልጇ ተመታ እንደተገደለች ሪፖርቱ ይዘግባል።

በመቀጠልም ጥምር ሃይሉ ከተማዋን ከተቆጣጠረ በኋላ የኤርትራ ወታደሮች የትግራይ ልዩ ሃይል አባላትንና ሚልሻዎችን ለማግኘት የቤት ለቤት አሰሳ ቢጀምሩም ምንም አይነት ታጣቂ ሳያገኙ በርካታ ንፁሃንን በተለይም ታዳጊዎችን ጨምሮ ወንዶችን እየለዩ ረሽነዋል። አንዲት የከተማው ነዋሪ ለአምነስቲ በሰጠችው ቃል ወታደሮቹ በየቤቱ እየገቡ “ወንዶቹን አውጡ” እያሉ ብዙ ግድያ መፈፀማቸውን የመሰከረችበት በሪፖርቱ ላይ ተካቷል።

ሪፖርቱ አክሎም የከተማው ነዋሪዎች ስልካቹን አምጡ እየተባሉ ማንኛውም አይነት ከህወሃት ጋር ንክኪ ያለው ፎቶ ከተገኘ እንደተገደሉና የተቀሩትም እንደተዘረፉ ይገልፃል። እንደ ሌላ የአይን እማኝ ምስክርነት ደግሞ በሞተር ሳይክል ሲጓዙ የነበሩ ሁለት ሰዎች የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት የደንብ ልብስ በለበሱ ወታደሮች ሲገደሉ የተመለከተ ቢሆንም በርካታ የኤርትራ ወታደሮች የኢትዮጵያ የደምብ ልብስ የሚለብሱ በመሆኑ ገዳዮቹ ከየትኛው ወገን እንደሆኑ እርግጠኛ መሆን ሳይችል እንደቀረ ተናግሯል።

 

ሕዳር 22

ለቀናት የቀጠለውን ጭፍጨፋ ተከትሎ ሕዳር 22 የትግራይ ሚልሻ ይሁኑ ወይም የትግራይ ልዩ ሃይል በውል ያልታወቁ ታጣቂዎች  ከአክሱም ፅዮን ማርያም ቤ/ክ በስተምስራቅ በሚገኝ ማይ ቆሆ ተብሎ በሚጠራ ተራራ አካባቢ በሰፈረው የኤርትራ ጦር ላይ ጠዋት አካባቢ ቶክስ ይከፍታሉ። ይህ በአይን እማኞች ግምት ከ50 እስከ 80 የሚሆን ቁጥር ያለው የትግራይ ሃይል ወድያውኑ ከአካባቢው ነዋሪዎች ድጋፍ ማግኘት የጀመረ ሲሆን የአክሱም ወጣቶች ቢለዋ፣ ዱላና ድንጋይ በመያዝ ውግያውን መቀላቀላቸውን አምነስቲ ገልጿል። ይሁን እንጂ በኤርትራውያኑ ላይ ተኩስ የከፈቱት እንደተጠበቀው የትግራይ ልዩ ሃይል አባላት ሳይሆኑ የአካባቢው ታጣቂዎች እንደሆኑና በርካታ የኤርትራ ወታደሮችን መግደላቸውን አንድ ሁኔታውን የተመለከተ እማኝ ቢገልፅም እንደ ሌሎች እማኞች ምስክርነት ግን ከኤርትራውያኑ ጋር ከባድ የሃይል ሚዛን ልዩነት እንደነበር የትግራይ ወጣቶች ምንም የመሳርያ ልምድ የሌላቸውና በደንብ ከታጠቁትና ከሰለጠኑት የኤርትራ ወታደሮች ጋር ሊመጣጠኑ እንዳልቻሉ ገልጿል።

ከቀኑ 9 ሰአት እስከ 10 ሰአት ባለው ሰአትም የኤርትራ ወታደሮችን የጫኑ ገልባጭ መኪኖች ለእገዛ በሰልፍ ወደ አክሱም የገቡ ሲሆን 10 ሰአት ላይ ጭፍጨፋው እንደተጀመረ ሌላ የአይን እማኝ ያብራራል። የአይን እማኙ አክሎም ወታደሮቹ በቀጥታ ወደ ጅምላ ጭፍጨፋ መግባታቸውን ይገልፃል። በአክሱም ዩንቨርስቲ መምህር የሆነ ሌላ ምስክር በበኩሉ በአንድ ህንፃ ላይ ከሁለተኛ ፎቅ ሆኖ ኤርትራውያኑ በአስፋልት ላይ የነበሩ ወጣቶችን ሲገድሉ በአይኑ እንደተመለከተና ወንዶች እየተመረጡ እየተገደሉ መሆኑን ሲያውቅ ከከተማ ሸሽቶ እንደወጣ ለአምነስቲ ቃሉን ሰጥቷል።

አምነስቲ ያናገራቸው 40 የሚሆኑ ምስክሮች ሁሉም ማለት ይቻላል ቃላቸውን የሚያስማማ ነገር ቢኖር ጭፍጨፋው በተከናወነባቸው ቀናት በአክሱም ምንም አይነት የትግራይ ልዩ ሃይልም ሆነ ሚልሻ እንዳልነበረና ጭፍጨፋው በንፁሃን ላይ በተለይም ወንዶች ላይ ለይቶ ያተኮረ እንደነበር ነው።

አምነስቲ በሪፖርቱ አክሎ እንዳስረዳውም ኤርትራውያኑ በተደጋጋሚ ለአክሱም ሕዝብ ጭፍጨፋው ማስጠንቀቅያ እንደሆነና ማንኛውም አይነት ጥቃት ከሕዝቡም ሆነ ከታጣቂዎች የሚሰነዘርባቸው ከሆነ ደግመው እንደሚፈፅሙት አስጠንቅቀዋል። አንድ ምስክር ሲያስረዳ ወደ አራት መቶ የሚሆኑ ወጣቶች በአንድ የተጀመረ ህንፃ መሰረት ባለ ጉድጓድ ውስጥ ታጉረው ከዚህ በኋላ ምንም አይነት ትግል ቢያደርጉ በጅምላ እንደሚጨፈጨፉ ስለዚህም የኤርትራውያኑን ወረራ በዝምታ እንዲቀበሉ ማስጠንቀቅያ በወታደሮቹ ተሰጥቷቸዋል።

የጅምላ መቃብሮች

በየአስፋልቱ ከተገደሉትና በቤት ለቤት አሰሳ ከተረሸኑት በመቶዎች የሚቆጠሩ የአክሱም ነዋሪዎች በተጨማሪ ከየቤቱና ከየመንገዱ ሬሳ ለቅመው በጋሪ እየጫኑ ወደ ጅምላ መቃብር ለመጓዝ ሲሞክሩ የነበሩትም ቶክስ እንደተከፈተባቸውና ብዙዎች እንደተገደሉ በኋላ ግን መንገድ ላይ የተጣለው የብዙዎች ሬሳ መፈረካከስ በመጀመሩና በአካባቢው ሽታ በመፍጠሩ ወስደው እንዲቀብሩ ስለተፈቀደላቸው በርካቶችን በጅምላ መቃብሮች ለመቅበር እንደቻሉ አምነስቲ ያነጋገራቸው 9 የቀብሩ ተሳታፊዎች ገልፀዋል። የጅምላ ጭፍጨፋው ሰለባ የሆኑት በአክሱም ቅዱስ ሚካኤል፣ አቡነ አረጋዊ፣ እንዳ ጋበር፣ አባ ፔንቴሌዎንና እንዳ እየሱስ አብያተ ክርስትያናት ተቀብረዋል። በአምነስቲ የተለቀቁ የሳተላይት ምስሎችም በአብያተ ክርስትያናቱ ዙርያ በቅርቡ ተቆፍረው የተደፈኑ ጉድጓዶች እንዳሉ ያረጋግጣሉ።

ከ50 በላይ ሬሳዎችን ወደ መቃብር ስፍራዎች እንዳጓጓዘ የሚናገር አንድ ግለሰብ በሕዳር 23 ብቻ 400 የሚሆኑ ሬሳዎችን እንደቆጠረ ሲናገር ሌላ የአይን እማኝ በበኩሉ 200 ሬሳዎችን በተለያዩ የቀብር ስነስርአቶች ላይ እንደተመለከተ ተናግሯል።

በአክሱም ሰመረት ሰፈር የሚገኘው አቡነ አረጋዊ ቤ/ክ በቅርቡ ትልልቅ የጅምላ መቃብሮች እንደተቆፈሩበት ያሳያል

ትልቁ የቀብር ስነስርአት የተፈፀመው በዚህ አርባዕቱ እንስሳት በተባለ ቤ/ክ ሲሆን ሁለት የጅምላ መቃብሮች ታህሳስ 6 በተነሳ የሳተላይት ምስል ይታያሉ

የጅምላ ዝርፍያ

በወታደሮች ከተጨፈጨፉት የአክሱም ነዋሪዎች በተጨማሪም የበርካታ ሰዎች መኖርያ ቤት፣ ሱቆች፣ ሆቴሎችና የተለያዩ የግልም ሆነ የመንግስት ተቋማት በመዘረፋቸው ሕዝቡ የሚበላው እስከ ማጣት እንደደረሰ አምነስቲ ይገልፃል። በተለይም ኤርትራውያኑ የውሃና የመብራት መሰረተ ልማትን ማውደማቸው የከተማው ነዋሪ ከወንዝና ኩሬ ንፅህናውን ያልጠበቀ ውሃ ለመጠጣት ተገዷል። የኤርትራ ወታደሮች ሲዘርፉ በአካባቢው የነበሩ የኢትዮጵያ ወታደሮችን እርዳታ እንደጠየቁ የተናገሩት ሌሎች ነዋሪዎች ኤርትራውያኑ እንዲያቆሙ ከኢትዮጵያ ወታደሮች ጥያቄ ቢቀርብላቸውም “ምን አገባህ አንተ አህያ” የሚል መልስ እንደተሰጣቸውና ዝም ብለው ሲመለከቱ እንደነበር መስክረዋል።

በተለይም የከተማዋ ሆስፒታሎችን መዘረፍና የህክምና ባለሙያዎችን መሸሽ ተከትሎ በርካታ ለሞት የማያበቃ ጉዳት የደረሰባቸው ነዋሪዎች በህክምና ማጣት ለሞት ተዳርገዋል። አንድ እማኝ ሲናገር “በቁርጭምጭሚቱ ላይ ተመቶ በህክምና ማጣት የሞተ ሰው አይቻለው…ሌላ ደሞ አንድ ሆዱን የተመታ ጓደኛዬ ሆስፒታል ውሰደኝ እያለ ቢለምነኝም እዛ ምንም እንደማያገኝ ስላወኩ ልረዳው አልቻልኩም። በመጨረሻም ደከመኝ እንቅልፌ በጣም መቷል እያለ ሞተ” ሲል ይገልፃል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ ከምግብ መድሃኒትና ቁሳቁሶች ዝርፍያ በኋላ ትልቅ ችግር ላይ የወደቀው የአክሱም ሕዝብ ለረሃብ በመጋለጡ አንዳንድ አማራጭ ያጡ ነዋሪዎች ኤርትራውያኑ ከፍተው የተዋቸውን ሱቆችና ምግብ ቤቶች ወደ መዝረፍ መግባታቸውንም ሪፖርቱ ያነሳል።

ሁሉም ምስክሮች ማለት ይቻላል በአክሱም ላይ የተደረገው ጭፍጨፋ በኤርትራ ወታደሮች እንደተፈፀመ ይገልፃሉ። ለዚህ እንደ ማስረጃ ያነሷቸውም ወታደሮቹ ሲጓጓዙባቸው የነበሩት የጭነት መኪኖች የኤርትራ ታርጋ ያላቸው መሆኑን፣ ወታደሮቹ በአብዛኛው የኤርትራ የመከላከያ ደንብ ልብስ የለበሱ መሆናቸውን፣ የኢትዮጵያ የመከላከያ ደንብ ልብስ የለበሱትም ቢሆን በሚያደርጉት ኮንጎ ጫማና በሚጠቀሙት የትግርኛ ቅላፄ ወይም አረብኛ ቋንቋን በቀላሉ እንደሚለዩ ብሎም ከአንዳንድ እንደ ቤን አሚር ያሉ የኤርትራ ብሔረሰቦች የመጡ ወታደሮች ደግሞ ፊታቸው ላይ ያለውን የመተልተል ምልክት ናቸው። በተጨማሪም አንዳንድ ወታደሮች በግልፅ ኤርትራውያን እንደሆኑ ነግረውናልም ይላሉ የአክሱም ነዋሪዎች።

ይህ በአክሱም የተፈፀመ የጅምላ ጭፍጨፋ በተለያዩ ከተሞች እንደተፈፀመም የሚያመላክቱ በርካታ መረጃዎች ከትግራይ እየወጡ ይገኛሉ። በድብረ አባይ የተቀረፀው ቩድዮ ጂኦ ሎኬቲንግ በሚባለው ቴክኖሎጂ በመጠቀም ቦታው በእርግጥ ደብረ አባይ መሆኑን ለማረጋገጥ የተቻለ ሲሆን በቪድዮው ላይ በትንሹ 25 የሚሆኑ የአካባቢው ነዋሪዎች በኢትዮጵያ ወታደሮች ተገድለው ሬሳቸው መሬት ላይ ወድቆ ይታያል። ቪድዮው ይበልጥ ትኩረት እንዲያገኝ ያደረገው ደግሞ ካሜራ ይዞ የሚቀርፀው የኢትዮጵያ ወታደር መሆኑና ጭፍጨፋው የተፈፀመውም በሱና በሌሎች የኢትዮጵያ መከላከያ አባላት መሆኑን የሚያመላክት በቂ መረጃ እራሱ በቀረፀው ቪድዮ ላይ መኖሩ ነው።

በሌላ በኩል በእዳጋ ሓሙስ፣ በሽረ፣ በኢሮብ፣ በዛላምበሳ፣ በገርሁ ሰናይ፣ በእዳጋ አርቢ፣ በሁመራ፣ በአድዋና በተለያዩ የምዕራብ ትግራይ ወረዳዎች በኢትዮጵያ መከላከያ አባላት፣ በኤርትራ ወታደሮችና በአማራ ሚሊሻዎች የጅምላ ጭፍጨፋዎች እንደተካሄዱና አሁንም እየተካሄዱ እንደሆነ የሚያመላክቱ መረጃዎች በየቀኑ እየወጡ ይገኛሉ።

የአምነስቲ ኢንተርናሽናል ሪፖርት እንደሚያመለክተው በትግራይ ክልል ከፍተኛ የጦር ወንጀሎች የተካሄዱ ሲሆን የጅምላ ጭፍጨፋ፣ የቅርስ ማውደም፣ የመሠረተ ልማት ማውደም፣ ሴቶችን በጅምላ መድፈርና ወዘተ የመሳሰሉት ወንጀሎች በአለም አቀፍ ሕግ ሊያስጠይቁ የሚችሉ ናቸው።

 

- Advertisement -

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisement -

Latest News

ሰበር ዜና – ዛሬ ረፋድ ላይ አዲግራት ከተማ በትግራይ ሰራዊት እጅ ወድቃለች

ባለፉት አራት ቀናት ዘመቻ አሉላ አባነጋ በሚል ፀረ ማጥቃት የጀመረው በህወሃት የሚመራው የትግራይ ሰራዊት በርካታ ከተሞችን መቆጣጠሩን ከስፍራው የደረሰን...

“የትግራይን ሕዝብ እናጠፋዋለን ሲሉ የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ቃል በቃል ነግረውኛል” የአውሮፓ ሕብረት ልዩ መልዕክተኛ

ባለፉት 6 ወራት ውስጥ ሁለት ጊዜ ወደ አዲስ አበባ ተጉዘው የነበሩት የፊንላንዱ የውጭ ጉዳይ ሚንስትር ፔካ ሃቪስቶ በትላንትናው እለት አስደንጋጭ የሆነ ንግግር በአውሮፓ ሕብረት...

የኢትዮጵያ መንግስት ሃሰተኛ መረጃ ሲያሰራጭባቸው የነበሩ ከመቶ በላይ ገፆችን ዘግቻለው ሲል ፌስቡክ አስታወቀ

የማህበራዊ ድህረገፁ ፌስቡክ በትላንትናው እለት ባወጣው ዝርዝር ሪፖርት ከመቶ በላይ የሆኑ ከኢትዮጵያ መንግስት ጋር ንክኪ ያላቸው ገፆችን እንደዘጋ አስታወቀ። ፌስቡክ ባደረገው ውስጣዊ ምርመራ እነዚህ...

“ዳቦ ከጠፋ ለምን ኬክ አይበሉም?” አዲስ አበቤነትና የኢትዮጵያውያን ሰቆቃ

እንደ ኢትዮጵያውያን አቆጣጠር በ1965 ዓ.ም በወሎ ስለተከሰተው አስከፊ ረሃብ መረጃ የደረሰው የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ምናልባት አዲስ አበባ ላይ በቂ ግንዛቤ ላይኖር ይችላል በሚል ከኒውዮርክ...

ቢሮ እንኳን ሳይኖረው የ3.6 ቢልዮን ዶላር ፕሮጀክት የወሰደው የአሜሪካ ኩባንያና የኢትዮጵያ ባለስልጣናት ትብብር

ባሳለፍነው ታህሳስ ተቀማጭነቱን በኒውዮርክ ከተማ ባደረገ አንድ ክዋርትዝ የተሰኘ የኢንተርኔት ጋዜጣ ላይ የታተመው ፅሁፍ የኢትዮጵያን መንግስት አንገት ያስደፋና በአንዳንድ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ቁጣን ያጫረ ነበር።...
- Advertisement -

More Articles Like This

- Advertisement -